Botoks, to lek czy trucizna ?

Co warto wiedzieć o najsłynniejszej truciźnie XXI wieku? Botoks, bo to o nim mowa potrafi złagodzić rysy twarzy wygładzić zmarszczki mimiczne. Jest stosowany w dermatologii estetycznej ale swoją karierę zaczął od neurologii i okulistyki.

Botox, inaczej zwany jadem kiełbasianym, jest uzyskiwany dzięki hodowli bakterii Clostridium botulinum i jest jedną z najsilniejszych trucizn znanych ludzkości. Opisano kilka rodzajów toksyny botulinowej, ale w medycynie stosowany jest głównie rodzaj A.

W medycynie zaczęto go stosować już w 1968 r. Początkowo botoks stosowany był w okulistyce, w zabiegach leczenia zeza. Pewna kanadyjska okulistka zauważyła, że efektem „ubocznym” stosowania botoksu było wygładzenie zmarszczek mimicznych w okolicach leczonych oczu. Te doświadczenia spowodowały rozwój badań nad zastosowaniem jadu kiełbasianego w dermatologii. Była to końcówka lat 80tych ubiegłego wieku a już w 2002r FDA dopuściła toksynę botulinową do stosowania w zabiegach przeciwdziałąjących zmarszczkom.

Działanie toksyny botulinowej polega na blokowaniu uwalniania neuroprzekaźnika-acetylocholiny, co uniemożliwia pobudzenie nerwowo-mięśniowe, a widocznym efektem tego zjawiska jest relaksacja mięśnia. Zablokowanie uwalniania acetylocholiny ma charakter stały. Na szczęście efekt działania botoxu jest przejściowy, ponieważ nasze nerwy obwodowe szybko się regenerują. Wytwarzane są nowe, nie zablokowane połączenia nerwowe które są wstanie przewodzić impuls nerwowy do mięśnia.

Botox jest używany w medycynie estetycznej przede wszystkim do usuwania zmarszczek mimicznych w górnej części twarzy, a także do korekcji asymetrii mimicznej. Należy zaznaczyć, że botox nie jest substancją wypełniającą zmarszczki. Toksynę botulinową możemy zastosować do likwidacji zmarszczek gładzizny, w okolicach brwi i w obrębie oczu, a więc likwidować popularnie zwane „kurze łapki”. Doświadczeni lekarze stosują botulinę do likwidacji zmarszczek wokół ust, a także do korekcji tzw. „dziąsłowego uśmiechu”. Osłabienie mięśni mimicznych po zabiegu powinno mieć trwały efekt przez około 4-6 miesięcy.
Mogą wystąpić powikłania po zabiegu. Są nimi przede wszystkim: asymetria twarzy (opadanie brwi, zaburzenia mimiki), nadmierne łzawienie oraz podwójne widzenie.

Neurotoksynę botulinową można zastosować także do leczenia nadmiernego pocenia, ponieważ acetylocholina bierze udział także w pobudzaniu gruczołów potowych. Botox stosujemy głównie na dłonie, podeszwy stóp oraz doły pachowe. Przed zabiegiem wykonuje się próbę Minora, która polega na nałożeniu jodku potasu, a następnie skrobi w miejsce z objawami nadpotliwości. W warunkach dużej wilgotności dochodzi do reakcji barwnej co umożliwia precyzyjne określenie miejsca iniekcji botoxu.

Pierwsze korzystne efekty są odczuwalne po 3-4 dniach, a pełny efekt terapeutyczny po 2-3 tygodniach, utrzymujący się przez 5-8 miesięcy. Do działań niepożądanych należą przejściowe zmniejszenie czucia powierzchownego i niemożliwość wykonywania precyzyjnych ruchów.

Warto wspomnieć o wykorzystaniu botuliny w leczeniu migreny. Aplikuje się ją w okolice czoła, skroni i karku. 
Część pacjentów odczuwa efekty już bezpośrednio po zabiegu, jednakże pełny efekt występuje dopiero po nie więcej niż 7 dniach i utrzymuje się przez ok. 3-6 miesięcy. U większości pacjentów napady migreny ustępują lub co najmniej zmniejsza się ich nasilenie.